to top

Boeken: Lucia de B. – Lucia de Berk

In 2001, net na de aanslag op de Twintowers en het Pentagon in de Verenigde Staten, werd ook Nederland opgeschrikt door een misselijkmakende zaak. Het was de zaak waarin Lucia de Berk werd verdacht van het vermoorden van kinderen en bejaarden tijdens haar werk als verpleegkundige. Heel Nederland stond op z’n kop. Deze vrouw, die de Engel des Doods werd genoemd door de media, moest en zou berecht worden.

Ik was toen een jaar of 16 en hield me niet voldoende met het nieuws bezig om daar nog iets zinnigs over te zeggen. Ik weet nog wel dat ik geschrokken was van de enge feiten waar Lucia de Berk van beschuldigd werd, maar ik had zelf geen mening over de zaak. Het zal wel, dacht ik. Toch fascineerde het nieuws me ergens wel. Vooral toen Lucia de Berk in 2010 werd vrijgesproken. Hoe kon het gebeuren dat een – blijkbaar – onschuldige vrouw in Nederland toch ongeveer 9 jaar van haar leven kwijt is door beschuldigingen van moorden die ze helemaal  niet heeft gepleegd. Toen ik laatst dan ook een interview met haar las in één van de tijdschriften bij mijn moeder thuis, besloot ik haar boek te willen lezen. Ik had hem in twee dagen uit.

Lucia de Berk schreef, terwijl ze vast zat, flink wat verhalen van zich af. Over hoe ze zich voelde en wat er allemaal met haar gebeurde. Ze begint met vertellen over haar arrestatie. Volgens haar advocaat zou die eerst op de hoogte worden gesteld van het feit dat ze gearresteerd zou worden, zodat ze zichzelf aan kon geven. Tot die tijd wilde ze nog graag voor haar stervende opa zorgen. Op een avond werd ze plotseling toch, onaangekondigd, door een arrestatieteam uit het huis van haar grootouders geplukt. Vervolgens werd ze vernederd en in een cel gegooid, zonder dat ze contact had met haar advocaat. Ook werd ze meerdere malen ondervraagd.

Foto afkomstig van Bol.com

Foto afkomstig van Bol.com

Al snel wordt duidelijk dat Lucia de Berk in de eerste instantie niet op de hoogte was van wat haar nu precíes ten laste werd gelegd. Ze zou betrokken zijn bij verdachte sterfgevallen tijdens haar werk, maar wie ze vermoord zou hebben en wanneer, dat wisten zij en haar advocaat lange tijd niet eens. Een dossier werd niet beschikbaar gesteld voor het OM, waardoor Lucia – op advies van haar advocaat – zich tijdens ondervragingen op haar zwijgrecht beriep. Hele hoofdstukken van deze, enorm frustrerende, ondervragingen zijn uitgeschreven. Het moet verschrikkelijk voor haar zijn geweest om zo te worden behandeld, terwijl je niets verkeerd hebt gedaan!

Heel Nederland was tegen Lucia de Berk. Hoe ze precies de verdenking op zich heeft gekregen is niet helemaal duidelijk. Ze had toevallig dienst op het moment dat er mensen op de afdeling overleden, maar er is nooit met concreet bewijs aangetoond dat zij iets gedaan zou hebben wat bij zou kunnen dragen aan het overlijden. Er was een heksenjacht ontketend tegen Lucia, waardoor ieder sterfgeval in het ziekenhuis steeds aan haar gelinkt werd. Als later bleek dat zij die dag geen dienst had gehad, werd de moord weer ‘gedegradeerd’ tot gewoon sterfgeval. Ook werd pijnlijk duidelijk dat het OM niet de juiste deskundigen had ingeschakeld als getuigen en dat er veel rekenfouten en onderzoeksfouten in het nadeel van Lucia de Berk zijn gemaakt.

Ik vond het een enorm meeslepend verhaal en had nooit verwacht dat scenario’s zoals beschreven in dit boek écht in Nederland voor zouden kunnen komen. Hoe heeft het zover kunnen komen dat iedereen zich liet meeslepen in een heksenjacht op een onschuldige vrouw? Niemand scheen open te staan voor de daadwerkelijke feiten. Ik vind het een erg beangstigend idee dat het blijkbaar iedereen zou kunnen overkomen. Daar moet je toch niet aan denken? Opeens door het hele land beschuldigd worden van meervoudige moord? Een rechter had tegen Lucia de Berk gezegd: “Jij bent zo geraffineerd te werk gegaan, dat je geen sporen hebt nagelaten.” Als dat het ‘bewijs’ is voor het feit dat Lucia een bloeddorstige moordenares was, dan kunnen we allemaal schuldig bevonden worden. “Jij bent zo geraffineerd te werk gegaan, dat we geen lijk hebben gevonden. Maar we weten wel zeker dat jij iemand hebt vermoord!” Eng!

Uiteindelijk is Lucia de Berk, zoals we inmiddels weten, onschuldig bevonden en vrijgelaten. Toch heeft het haar bijna een decennium van haar leven achter de tralies gekost. Ook heeft ze, vanwege alle stress na het aanhoren van het vonnis ‘levenslang’ een hersenbloeding gekregen, waarvan ze blijvende schade ondervindt. Ik vond het verschrikkelijk om te lezen hoe zij tijdens haar detentie werd behandeld. Zelfs iemand die wel schuldig is zou niet zo behandeld mogen worden.

Het boek is een aanrader als je houdt van waargebeurde verhalen. Ik vond het bijzonder om een kijkje te kunnen nemen in het leven van Lucia de Berk als onschuldige die bij voorbaat al schuldig bevonden werd door iedereen. Ik hoop dat haar verhaal een les is in het open blijven kijken naar situaties waarin mensen schuldig overkomen. Soms is het niet wat het lijkt.

Leave a Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.